خۆشم دەوێیت بە کورمانجی و سۆرانی: وشەکانی خۆشەویستی
Ez hez dikim هەم واتە «خۆشم دەوێت» و هەم «حەزم لێیە». فێربە چۆن بە کورمانجی بڵێیت خۆشم دەوێیت، لەگەڵ وشەکانی خۆشەویستی و دڵ و گەرمترین ئیدیۆمەکانی دڵ.
دەتەوێت بە کوردی بە کەسێک بڵێیت کە خۆشت دەوێت؟ لە کورمانجیدا (کوردیی باکوور، بەزۆری بە پیتی لاتینی دەنووسرێت) باوترین ڕستە بریتییە لە Ez ji te hez dikim. لە سۆرانیدا (کوردیی ناوەند، بەزۆری بە خەتێکی لەسەر بنەمای عەرەبی دەنووسرێت) باوترین شێوە بریتییە لە خۆشم دەوێیت.
ئەم ڕێنماییە پیشانی دەدات ئەو دوو ڕستەیە چۆن دروست دەبن. پاشان وشەکانی خۆشەویستی، دڵ و جوانی دێن، لەگەڵ ئەو ئیدیۆمانەی دڵ کە کورد هەموو ڕۆژێک بەکاریان دەهێنێت. خشتەکانی وشە دەستەواژەی وانەکانی ZimanGo بەکاردەهێنن.
«خۆشم دەوێیت» بە کورمانجی و سۆرانی
Ez ji te hez dikim خۆشم دەوێیت xoşim dewêyt خۆشم دەوێیت
وشە بە وشە، ڕستە کورمانجییەکە دەڵێت «من لە تۆ حەز دەکەم». Ez واتە «من»، ji واتە «لە»، و hez dikim واتە «حەز دەکەم» یان «خۆشم دەوێت». وشەی te ئەو شێوەیەی «تۆ»یە کە دوای وشەیەکی بچووکی وەک ji دێت.
ئەو کەسەی خۆشت دەوێت هەمیشە دەکەوێتە نێوان ji و hez dikim. ئەو یەک وشەیە بگۆڕە و ڕستەکە دەبێتە دەربارەی کەسێکی تر.
بۆ «خۆشم دەوێیت»، سۆرانی بەزۆری کردارێکی تر بەکاردەهێنێت. لە ڕستەیەکی وانەکاندا دەیبینیت کە دەربارەی تابلۆیەکە: ئەم وێنەیەم خۆشدەوێ. هەمان کردار، کاتێک بۆ «من» و «تۆ» ڕێک دەخرێت، ئەو ڕستەیە دەدات کە لە خانەکەی سەرەوەدایە.
وانەکان Ez hez dikim (حەز دەکەم) و ڕستەی وەک Ez ji hevalê xwe hez dikim (حەزم لە هاوڕێکەمە) فێر دەکەن. هاوڕێکە بە te بگۆڕە و ڕستەی «خۆشم دەوێیت»ت دەبێت.
یەک کردار بۆ خۆشویستن و حەزکردن
Ez hez dikim /ɛz hɛz diˈkim/ حەزم لێیە hezim lêye خۆشم دەوێت
لە کورمانجیدا hez dikim هەم «خۆشم دەوێت» و هەم «حەزم لێیە» دەگرێتەوە. وانەکان بۆ خێزان و هاوڕێ بەکاری دەهێنن، هەروەها بۆ سێو و بەهار. دەوروبەری قسەکە پیشانت دەدات هەستەکە چەند بەهێزە.
سۆرانیش حەزم لێیە بەکاردەهێنێت، کە هەر بەو شێوەیە کار دەکات. لە ڕستەیەکی تەواودا وشە بچووکەکەی لە دەکەوێتە پێش ئەو کەس یان شتەی خۆشت دەوێت.
| کورمانجی | سۆرانی | واتا |
|---|---|---|
| Ez ji malbata xwe hez dikim | حەزم لە خێزانمە | خێزانەکەمم خۆش دەوێت |
| Ez ji hevalê xwe hez dikim | حەزم لە هاوڕێکەمە | هاوڕێکەمم خۆش دەوێت |
| Ez ji biharê hez dikim | حەزم لە بەهارە | بەهارم خۆش دەوێت |
| Ez ji vê muzîkê hez dikim | حەزم لەم مۆسیقایە | ئەم مۆسیقایەم خۆش دەوێت |
| Ez ji sêvan hez dikim | حەزم لە سێوە | حەزم لە سێوە |
سەرنجی وشەی xwe بدە لە دوو ڕیزی یەکەمدا. لێرەدا واتە «هی خۆم»، چونکە دەگەڕێتەوە بۆ Ez، ئەو کەسەی خۆشەویستییەکە دەکات. بۆ ڕێگای زیاتر بۆ قسەکردن دەربارەی نزیکترین کەسەکانت، سەیری لیستەکەمان بکە بۆ وشەکانی خێزان بە کوردی.
وشەکانی خۆشەویستی، دڵ و جوانی
وانەکان دوو ناوی کورمانجی بۆ خۆشەویستی فێر دەکەن: evîn و hez. دووەمیان هەمان ئەو وشەیەیە کە لە hez dikim بینیت. سۆرانیش دوو وشەی هەیە، کە لە یەکەم ڕیزەکانی خشتەکەدا پیشان دراون.
| کورمانجی | سۆرانی | واتا |
|---|---|---|
| evîn | عەشق | خۆشەویستی |
| hez | خۆشەویستی | خۆشەویستی |
| dil | دڵ | دڵ |
| xweş | جوان | جوان |
| kulîlk | گوڵ | گوڵ |
| hêvî | هیوا | هیوا |
| heval | هاوڕێ | هاوڕێ |
| bi hev re | پێکەوە | پێکەوە |
| kêfxweş | خۆشحاڵ | خۆشحاڵ |
Xweş لە کورمانجیدا وشەیەکی بچووکی زۆر بەکارهاتووە. وانەکان هەم بۆ «جوان» و هەم بۆ «خۆش» بەکاری دەهێنن: Bajar xweş e واتە «شارەکە جوانە». سۆرانی بۆ هەمان بیرۆکە جوان بەکاردەهێنێت.
چەند ڕستەیەک لە وانەکان کە لە هەر پەیوەندییەکدا گەرم دەردەکەون:
| کورمانجی | سۆرانی | واتا |
|---|---|---|
| Em bi hev re kêfxweş in | پێکەوە دڵخۆشین | پێکەوە دڵخۆشین |
| Çavên wî mîna stêran in | چاوەکانی وەک ئەستێرەن | چاوەکانی (ئەو پیاوە) وەک ئەستێرەن |
| Helbest dilê min vedike | شیعر دڵم دەکاتەوە | شیعر دڵم دەکاتەوە |
ئیدیۆمەکانی دڵ (dil)
کوردی زۆرجار لە ڕێگەی دڵەوە باسی هەستەکان دەکات: لە کورمانجیدا dil، لە سۆرانیدا دڵ dil. سۆرانی تەنانەت وشەکانی «خۆشحاڵ» و «خەمبار»یشی لەسەر دڵ دروست دەکات.
دڵخۆش واتە خۆشحاڵ. دڵتەنگ واتە خەمبار، و وشە بە وشە دڵێکی «تەنگ» یان «تەسک»ـە. کورمانجیش هەمان وێنەی هەیە لە Dilê min teng e.
| کورمانجی | سۆرانی | واتا |
|---|---|---|
| Dilê wî zêr e | دڵی زێڕە | دڵی زێڕە: کەسێکی میهرەبانە |
| Dilê min germ bû. | دڵم گەرم بوو. | دڵم گەرم بوو: کاریگەر بووم |
| Dilê min sar bû. | دڵم سارد بوو. | دڵم سارد بوو: حەزم نەما |
| Dilê min teng e | دڵم تەنگە | دڵم گرانە: خەمبارم |
| Dilê min li welêt e. | دڵم لە وڵاتە. | دڵم لە وڵاتە: بیری وڵات دەکەم |
| Em yek dil in. | ئێمە یەک دڵین. | ئێمە یەک دڵین: یەکگرتووین |
| Ji ber dilê min e. | لە دڵمەوەیە. | لە دڵمەوە: بە ڕاستگۆیی |
وانەکان «بیری وڵات دەکەم» بە ئیدیۆمێکی دڵ دەڵێن: Dilê min li welêt e. دڵت لەگەڵ ئەو شوێن و کەسانەی خۆشت دەوێن بەجێ ماوە.
بۆ دەربڕینی زۆرتری لەم جۆرە، ڕێنماییەکەمان دەربارەی ئیدیۆمە کوردییەکان بخوێنەرەوە.
چیرۆکێکی خۆشەویستیی ناوداری کوردی
کوردی چیرۆکێکی خۆشەویستیی گەورەی خۆی هەیە. مەم و زین (Mem û Zîn) لەلایەن شاعیر ئەحمەدی خانی (Ehmedê Xanî) لە کۆتایی سەدەی حەڤدەهەمدا بە هۆنراوەی کورمانجی نووسراوە.
باسی دوو دڵداری گەنج دەکات، مەم و زین، کە لە یەکتر دوور دەخرێنەوە و هەرگیز هاوسەرگیری ناکەن. چیرۆکەکە بە خەم کۆتایی دێت، بەڵام یەکێکە لە ناودارترین بەرهەمەکانی ئەدەبی کوردی. زیاتر لە ناساندنەکەماندا دەربارەی ئەدەبی کوردی بخوێنەرەوە.
کام زاراوە بەکاربهێنم؟
زاراوەی ئەو کەسە بەکاربهێنە کە قسەی لەگەڵ دەکەیت. کورمانجی بە شێوەیەکی سەرەکی لە ناوچە کوردییەکانی تورکیا و سووریا قسەی پێ دەکرێت، هەروەها لە بەشێک لە باکووری عێراق و باکووری ڕۆژئاوای ئێران. سۆرانی بە شێوەیەکی سەرەکی لە عێراق، لە دەوروبەری هەولێر و سلێمانی، و لە ڕۆژئاوای ئێران قسەی پێ دەکرێت.
کردارەکە بەشە ئاسانەکەیە. کاتێک hez dikim دەزانیت، دەتوانیت بڵێیت چیت لە خێزانەکەت، شارەکەت و مۆسیقای دڵخوازت خۆش دەوێت. لە ZimanGo ئەم وشانە زوو دێن، لە وانە سەرەتاییەکانی «هەست و حەزکردن»، لەگەڵ دەنگ لە دەنگە کوردییەکانی گۆڕینی دەق بۆ دەنگی تایبەتی ZimanGo.
پرسیارەکانی خەڵک
خۆشم دەوێیت بە کورمانجی چۆن دەڵێن؟
لە کورمانجیدا بڵێ Ez ji te hez dikim. لە سۆرانیدا بڵێ خۆشم دەوێیت (xoşim dewêyt).
خۆشەویستی بە کورمانجی چی پێ دەڵێن؟
کورمانجی evîn یان hez بەکاردەهێنێت. لە سۆرانیدا گوێت لە عەشق دەبێت. وانەکان هەروەها خۆشەویستی فێر دەکەن.
hez dikim واتە خۆشم دەوێت یان حەزم لێیە؟
هەردووکیان. Ez hez dikim واتە «خۆشم دەوێت» یان «حەزم لێیە»، و دەوروبەری قسەکە پیشان دەدات هەستەکە چەند بەهێزە.
dil بە کورمانجی واتای چییە؟
Dil واتە دڵ، و لە سۆرانیدا بە دڵ دەنووسرێت. لە زۆر ئیدیۆمدا دەردەکەوێت، وەک Dilê wî zêr e («دڵی زێڕە»).
