29 ئیدیۆم و دەستەواژەی کوردی و واتاکانیان

ئیدیۆم شتێک دەڵێت و مەبەستی شتێکی ترە. کاتێک کوردێک دەڵێت Dilê min sar bû، کەس نیگەرانی تەندروستییەکەی نابێت: «دڵم سارد بوو» تەنها واتە «حەزم نەما».

ئەم ڕێنماییە 29 ئیدیۆم لە وانەکانی ZimanGo کۆ دەکاتەوە، بە دوو ستانداردە نووسراوە گەورەکەی کوردی: کورمانجی (کوردیی باکوور، بە پیتی لاتینی دەنووسرێت) و سۆرانی (کوردیی ناوەند، بە خەتێکی لەسەر بنەمای عەرەبی دەنووسرێت). هەر خشتەیەک کورمانجی، سۆرانی، وێنە وشە بە وشەکە و واتای ڕاستەقینەی ئیدیۆمەکە دەدات.

Dilê min sar bû. دڵم سارد بوو. دڵم سارد بوو: حەزم نەما

ئیدیۆمەکانی دڵ

دڵ، dil لە کورمانجیدا و دڵ dil لە سۆرانیدا، ئەو شوێنەیە کە کوردی هەستەکانی تێدا هەڵدەگرێت. دڵی سارد حەزی نەماوە، دڵی گەرم کاریگەر بووە، و دڵی هاوبەش واتە خەڵک پێکەوە دەوەستن.

سارد و گەرم هەمان وشەکانی پێشبینیی کەشوهەوان: sar واتە سارد و germ واتە گەرم. بۆیە کاتێک کەسێک پێت دەڵێت Dilê min germ bû، قسە میهرەبانەکانت کاری خۆیان کردووە.

سۆرانی «هی من» دەخاتە کۆتایی وشەکەوە: «دڵی من» دەبێتە تاکە وشەی دڵم، بەڵام کورمانجی دەڵێت Dilê min. کوردی وێنەی زیاتری دڵیشی هەیە، وەک Dilê wî zêr e، «دڵی ئەو زێڕە»، بۆ کەسێکی میهرەبان. ئەوانە لە وتاری خۆشم دەوێیت بە کورمانجی دەدۆزیتەوە.

چاو، ڕوو و دەم

چاو هێمای سەرنج و تێگەیشتنە. کردنەوەی چاوەکانت واتە لە کۆتاییدا دەبینیت چی ڕوو دەدات، و زۆر بەکارهێنانی چاوەکانت واتە ئاگات لە هەموو شتێکە. چاوی سوور نیشانەی ئاگادارکردنەوەیە: کەسێک تووڕەیە.

ڕووی سپی پێویستی بە ڕوونکردنەوەیەکی کورتە. لە کورمانجیدا، ڕووی سپی هێمای شەرەف و ناوی باشە، بۆیە Bi rûyê min spî bû واتە ڕاستیت سەلمێنرا یان سەربەرز کرایت. وێنە پێچەوانەکەی، ڕووی ڕەش، هێمای شەرمەزارییە.

Devê min av jê tê ڕێک وەک دەستەواژە ئینگلیزییەکەی «my mouth is watering» کار دەکات.

دەست، سەر و مێشک

دەستەکان پەیوەندییان بە کار و یارمەتییەوە هەیە. کوردی بۆ کاری بەکۆمەڵ دەڵێت «دەست بە دەست»، ڕێک وەک ئینگلیزی (hand in hand)، و کردنی شتێک «بە دەستی خۆت» واتە پێویستت بە یارمەتیی کەس نییە.

Bi tiliyek werzîşê dikim یەکێکی نوێ و گاڵتەئامێزە. «بە یەک پەنجە وەرزش دەکەم» واتە تاکە شتێک کە وەرزش دەکات ئەو پەنجەیەیە کە بەسەر شاشەی مۆبایلەکەتدا دەخلیسکێت.

Sere xwe bişo فێڵاویترینیانە لەم لیستەدا. هیچ پەیوەندییەکی بە شامپۆوە نییە: واتە ڕزگاربوون لە کەسێک یان شتێک.

ماڵ، نان و خوێ

دوو ئیدیۆم ڕاستەوخۆ لە میوانداریی کوردییەوە هاتوون. هەردووکیان لە دەوری سفرەیەکی پڕ لە میوان دەبیستیت.

Mala te ava سوپاسێکە لە ناو دوعایەکی خێردا پێچراوەتەوە: هیوا دەخوازێت ماڵی کەسەکەی تر ئاوەدان و بەرەکەتدار بێت. میوانەکان زۆرجار بە خانەخوێکەیانی دەڵێن. ڕێگای زیاتر بۆ سوپاسکردنی خەڵک لە وتاری سوپاس بە کورمانجی و سۆرانی دەدۆزیتەوە.

نان، nan، و خوێ، xwê، سادەترین شتن کە خانەخوێیەک دەتوانێت پێشکەشی بکات. لە ماڵە کوردییەکاندا، وەک لە زۆر کلتووری دراوسێدا، بەشکردنیان نیشانەی متمانە و سوپاسگوزارییە. پێکەوە خواردنیان پەیوەندییەک دروست دەکات، و شکاندنی ئەو پەیوەندییە بە بێوەفایی دادەنرێت.

ڕێگا، کار و کێشە

دوا گرووپ نزیکترە لە قسەی ڕۆژانە. هەندێکیان بە نزیکەیی هەر واتای ڕاستەوخۆی وشەکانیان هەیە، و ئەمەش بەسوودە: ڕێگا سروشتییەکەی کوردی بۆ گوتنی شتێک پیشان دەدەن، کە هەمیشە ڕێگا وشە بە وشەکە نییە.

Rêya min temam bû لەوانەیە وەک کۆتایی چیرۆکێک بێتە بەر گوێ، بەڵام تەنها ئەوەیە کە گەشتیارێک لە کاتی گەیشتندا دەیڵێت: گەیشتم.

چۆن ئیدیۆمە کوردییەکان لە بیرت بمێنن

سەرەتا وێنەکە فێر بە. واتا وشە بە وشەکە قولاپێکە بۆ بیرەوەری: کە توانیت دڵێکی سارد یان چاوێکی سوور ببینیت، واتا ڕاستەقینەکە دەچەسپێت.

کوردی، وەک ئینگلیزی، زۆر ئیدیۆم لەسەر ئەندامەکانی لەش بنیات دەنێت، هەرچەندە هەمیشە هەمان ئەندام بۆ هەمان بیرۆکە هەڵنابژێرێت. زۆربەی ئیدیۆمەکانی سەرەوە چەند وشەیەکی ڕۆژانە بەکار دەهێنن:

لە سەرەتادا لەسەر یەک زاراوە بمێنەرەوە. وێنەکان بەزۆری لە کورمانجی و سۆرانیدا وەک یەکن، بەڵام ڕێزمانی دەوروبەریان وا نییە. ڕێنماییەکەمان دەربارەی کورمانجی بەرامبەر بە سۆرانی جیاوازییە سەرەکییەکان ڕوون دەکاتەوە.

لە کۆتاییدا، بە دەنگی بەرز بیانڵێ. لە ئەپی ZimanGo، ئیدیۆمەکان جۆرە ڕاهێنانێکی تایبەتی خۆیان هەیە، و دیواری Gotin ئەو وتە و پەندانە کۆ دەکاتەوە کە فێرخوازان دەنگیان لەسەر دەدەن.