وشەکانی خێزان بە کورمانجی: دایک، باوک، برا و خوشک

وشەکانی خێزان لە یەکەم ئەو وشە کوردییانەن کە پێویستت پێیان دەبێت، چونکە لە هەموو خوانێکی خێزانی و هەموو پەیوەندییەکی تەلەفۆنی بۆ ماڵەوە بەکاریان دەهێنیت. ئەم ڕێنماییە دایک، باوک، برا و خوشک دەگرێتەوە، پاشان باپیر و داپیر، مام و خاڵ، پوور و ئامۆزا، بە کورمانجی (کوردیی باکوور، بە پیتی لاتینی دەنووسرێت) و سۆرانی (کوردیی ناوەند، بە خەتێکی لەسەر بنەمای عەرەبی دەنووسرێت).

هەموو وشە و ڕستەکانی خوارەوە لە وانەکانی ZimanGo وەرگیراون. لە خشتەکاندا، m و f لە دوای وشەیەکی کورمانجی واتە نێر و مێ (کورتکراوەی ئینگلیزیی masculine و feminine). سۆرانیی ستاندارد ڕەگەزی ڕێزمانیی نییە، بۆیە وشەکانی پێویستیان بە نیشانە نییە.

وشەی خێزان

Malbat خێزان xêzan خێزان

لە کورمانجیدا خێزان دەبێتە malbat. ڕێگایەکی ئاسان بۆ لەبیرکردنی: بە mal دەست پێ دەکات، کە وشەی «ماڵ»ە. هەردوو وشەکە مێن، و ئەمە لە ڕستەی «خێزانەکەمم خۆش دەوێت»دا دەبیستیت: Ez ji malbata xwe hez dikim.

وشە سۆرانییەکەش خێزانە، و هەمان ڕستە بە سۆرانی دەبێتە حەزم لە خێزانمە. هەروەها خێزان بە واتای «ژن، هاوسەر»یش دەبیسترێت، بۆیە با دەوروبەری قسەکە ڕێنماییت بکات.

دایک، باوک، برا، خوشک

ئەم چوار وشەیە کڕۆکی وانەکانی خێزانن. هەر وشەیەکی کورمانجی لەگەڵ ڕەگەزەکەی فێربە، چونکە ڕەگەزەکە ئەو پاشگرە دیاری دەکات کە کاتێک دەڵێیت «دایکم» یان «براکەم» زیادی دەکەیت.

وشە سۆرانییەکان لە دەنگدا نزیکن لە کورمانجییەکان. شێوەی لاتینیی دایک dayk و باوک bawk لەگەڵ ستوونی کورمانجی بەراورد بکە.

باپیر و داپیر، مام، خاڵ و پوور

کوردی وشەی جیاواز بۆ خزمانی لای باوک و لای دایک بەکاردەهێنێت. ئینگلیزی بۆ هەردووکیان یەک وشە دەڵێت (uncle)، بەڵام کورمانجی بۆ برای باوکت ap و بۆ برای دایکت xal دەڵێت.

خوشکی باوک و خوشکی دایکیش بە هەمان شێوەن: met خوشکی باوکتە و xaltî خوشکی دایکت. بە ئامۆزای لای باوکیش دەوترێت pismam، وشە بە وشە «کوڕی مام».

دوو شتی ئاسان: bapîr وەک bav دەست پێ دەکات، و dapîr وەک dayik. وەک دەبینیت، باپیر و داپیری سۆرانیش هەمان دوو وشەن، تەنها بە خەتی سۆرانی نووسراون.

سۆرانیش مام و خاڵ بەپێی لایەنی خێزان جیا دەکاتەوە. برای باوکت مامە. برای دایکت خاڵۆیە، کە لە دەنگدا نزیکە لە وشە کورمانجییەکە، xal.

نێر و مێ: «باوکم»، «دایکم»

لە کورمانجیدا هەر کە «هی من» دەڵێیت، ڕەگەزی ناوەکە دەبیستیت. ناوە نێرەکان پێش min (من) -ê وەردەگرن، و ناوە مێیەکان -a. ئەو وشانەی بە بزوێن کۆتایی دێن سەرەتا پیتی y زیاد دەکەن، وەک لە Birayê min.

Diya min لەسەر وشە کورتەکەی dê دروست بووە. بە dayik دەبێتە dayika min، کە لە ڕستەکانی خوارەوەدا دەیبینیت.

لە سۆرانیدا هیچ ڕەگەزێک نییە بۆ لەبیرکردن. پاشگری ـم بۆ «هی من» زیاد دەکات، وەک لە باوکم. لە براکەمدا، وانەکان ـەکەی ناسراویش پێش ـم زیاد دەکەن. زیاتر دەربارەی ئەم جیاوازییانە لە کورمانجی بەرامبەر بە سۆرانی بخوێنەرەوە.

ناساندنی خێزانەکەت

Ev dayika min e /ɛv daˈjika min ɛ/ ئەمە دایکمە ئەمە دایکمە

شێوە کورمانجییەکە بریتییە لە Ev (ئەمە) + وشەی خێزان + min (هی من) + e (ـە). ناوەکە بگۆڕە و پاشگری ڕەگەزەکەی بهێڵەرەوە: Ev bavê min e واتە «ئەمە باوکمە».

سۆرانی هەموو ڕستەکە لە دوو وشەدا جێ دەکاتەوە: ئەمە و دایکمە، کە کۆتاییەکەی هەم «ـم» (هی من) و هەم «ـە» (کاری بوون) هەڵدەگرێت.

بۆ وتنی «هەمە»، کورمانجی وشەی «هەیە» بەکاردەهێنێت: heye، یان hene کاتێک زیاتر لە یەکێک هەیە. بۆیە Xwişk û birayek min hene وشە بە وشە واتە «خوشک و برایەکی من هەن». پاشگری -ek، لە کۆتایی birayek، واتە «ـێک»ی سۆرانی.

دەتەوێت سەرەتا خۆت بناسێنیت؟ سەیری «ناوم …ە» بە کورمانجی بکە.

کوڕ، کچ، مێرد، ژن

هەندێک وشەی ڕۆژانە بۆ خەڵک دوو کار دەکەن. لە کورمانجیدا kur هەم بۆ کوڕێکی گەنج و هەم بۆ کوڕی خۆت بەکار دێت، و keç هەم بۆ کچێک و هەم بۆ کچی خۆت. سۆرانیش هەروایە.

هەروەها جووتی jin û mêr دەبینیت، واتە «ژنان و پیاوان». کاتێک قسە دەچێتە سەر ڕابردوو، وانەکانی ئاستی ناوەند Ez zarok bûm زیاد دەکەن، واتە «منداڵ بووم»، و zaroktî، واتە «منداڵی».

ڕاهێنان لەگەڵ خێزانی خۆت

وشەکانی خێزان خێراتر لە یادت دەمێنن کاتێک دەربارەی کەسانی ڕاستەقینە بەکاریان دەهێنیت. سەیری وێنەیەکی خێزانی بکە و ناوی هەموو کەسێک بهێنە، یان بە خزمێک بڵێ Ez ji malbata xwe hez dikim. بۆ وشەی گەرمی زیاتر، سەیری خۆشم دەوێیت بە کورمانجی بکە.

لە ZimanGo ئەم وشانە لە وانە سەرەتاییەکانی «دەربارەی من»دا دێن، لەگەڵ دەنگ لە دەنگە کوردییەکانی گۆڕینی دەق بۆ دەنگی تایبەتی ZimanGo. کورمانجی و سۆرانی هەردووکیان بەردەستن، بۆیە دەتوانیت ئەو زاراوەیە فێربیت کە خێزانەکەت قسەی پێ دەکات.