خۆناساندن بە کورمانجی: «ناوم …ە» و «ناوت چییە؟»
Navê min Aram e واتە «ناوم ئارامە». فێربە چۆن بە کورمانجی خۆت بناسێنیت، لە تەنیشت شێوە سۆرانییەکان، لەگەڵ ئەو یەک یاسا بچووکەی لە پشت هەموو ڕستەکانەوەیە.
وتنی ناوت بە کەسێک یەکەم گفتوگۆی ڕاستەقینەیە کە لە زمانێکی نوێدا دەیکەیت. لە کوردیدا تەنها چەند ڕستەیەکی کورتی دەوێت، و هەموویان پەیڕەوی یەک یاسای بچووک دەکەن. هەموو ڕستەکانی خوارەوە بە کورمانجی (کوردیی باکوور، بە پیتی لاتینی دەنووسرێت) و سۆرانی (کوردیی ناوەند، بە خەتێکی لەسەر بنەمای عەرەبی دەنووسرێت) پیشان دراون، و ڕاستەوخۆ لە وانەکانی ZimanGo وەرگیراون.
ناوت چییە؟
ئەمە ئەو پرسیارەیە کە یەکەم جار گوێت لێی دەبێت:
Navê te çi ye? /naˈve tɛ tʃi jɛ/ ناوت چییە؟ nawt çîye ناوت چییە؟
وشە بە وشە، کورمانجییەکە دەڵێت «ناوی تۆ، چی یە؟». Nav واتە «ناو»، te واتە «تۆ» و çi واتە «چی». پاشگری -ê، کە دەکەوێتە کۆتایی navê، ناوەکە بەو کەسەوە دەبەستێتەوە کە خاوەنیەتی.
سۆرانی لە جیاتی ئەوە «ـت» (هی تۆ) دەخاتە کۆتایی وشەکەوە. Nav لە سۆرانیدا دەبێتە ناو، و «ناوی تۆ» دەبێتە ناوت.
ناوم …ە
بۆ وەڵامدانەوە، te (تۆ) بگۆڕە بە min (من) و ناوەکەت زیاد بکە:
Navê min Aram e ناوم ئارامە nawm Arame ناوم ئارامە
دوایین وشە، e، واتە «ـە»، وەک لە کۆتایی «ئارامە». کورمانجی دوای کۆنسۆنانتێک e و دوای بزوێنێک ye بەکاردەهێنێت. Aram (ئارام) بە کۆنسۆنانتی m کۆتایی دێت، بۆیە ڕستەکە دەبێتە Navê min Aram e.
پێشتر شێوەی دوای بزوێنت بینیوە: لە پرسیاری Navê te çi ye?، وشەی çi بە بزوێن کۆتایی دێت، بۆیە «ـە» دەبێتە ye. بزوێنەکانی کورمانجی بریتین لە a, e, ê, i, î, o, u و û: ئەگەر ناوەکەت بە یەکێک لەمانە کۆتایی دێت، دوای ناوەکە بڵێ ye.
| کورمانجی | سۆرانی | واتا |
|---|---|---|
| Navê min | ناوم | ناوی من |
| Navê te | ناوت | ناوی تۆ |
| Navê wî Soran e | ناوی سۆرانە | ناوی ئەو (پیاوێک) سۆرانە |
سۆرانی هەمان بیرۆکە بە کۆتایی وشەکان پەیڕەو دەکات. ناوم واتە «ناوی من». لە ناوم ئارامە، «ـە» بە کۆتایی ناوەکەوە دەلکێت. دوای بزوێنێک دەنگی «ی» دێتە نێوانەوە، هەر وەک لە کورمانجیدا: چییە واتە «چی + ـە».
خانەی ناو لە پەڕەی سەرەکیی ZimanGo ڕستە کورمانجییەکەت بۆ دەنووسێت. ناوی یەکەمت بنووسە و خۆی e یان ye هەڵدەبژێرێت.
دەتەوێت زیاتر دەربارەی ناوەکانی وەک ئارام و سۆران بزانیت؟ ڕێنماییەکەمان دەربارەی ناوە کوردییەکان بخوێنەرەوە.
خەڵکی کوێیت؟
| کورمانجی | سۆرانی | واتا |
|---|---|---|
| Tu ji ku derê yî? | تۆ خەڵکی کوێیت؟ | خەڵکی کوێیت؟ |
| Ez ji Kurdistanê me | من خەڵکی کوردستانم | خەڵکی کوردستانم |
| Ez ji Amedê me | من خەڵکی ئامەدم | خەڵکی ئامەدم (دیاربەکر) |
| bajar | شار | شار |
| gund | گوند | گوند |
| welat | وڵات | وڵات |
کورمانجی ji بۆ «لە» بەکاردەهێنێت. دوای ئەو، ناوی شار یان وڵات بەزۆری پاشگرێکی زیادەی -ê وەردەگرێت (-yê ئەگەر ناوەکە بە بزوێن کۆتایی بێت): Kurdistan دەبێتە Kurdistanê و Amed دەبێتە Amedê. ئامەد ناوی کوردیی شاری دیاربەکرە.
سۆرانی ئەم ڕستەیە بە شێوەیەکی جیاواز دروست دەکات و لە جیاتی «لە» وشەی خەڵکی بەکاردەهێنێت. کەواتە من خەڵکی کوردستانم وشە بە وشە دەڵێت «من سەر بە خەڵکی کوردستانم»، و «ـم»ی کۆتایی (-im) کاری «بوون»ـە بۆ «من».
تەمەن و کارەکەت
بۆ تەمەنت، کورمانجی ژمارەکە دەخاتە پێش salî (تەمەن بە ساڵ). سۆرانیش هەمان شت لەگەڵ ساڵان دەکات. بۆ تەمەنەکانی تر، سەیری ڕێنماییەکەمان بکە دەربارەی ژمارە کوردییەکان.
| کورمانجی | سۆرانی | واتا |
|---|---|---|
| Tu çend salî yî? | تۆ چەند ساڵانیت؟ | تەمەنت چەندە؟ |
| Ez bîst salî me | من بیست ساڵانم | تەمەنم بیست ساڵە |
| Ez deh salî me | دە ساڵانم | تەمەنم دە ساڵە |
بۆ پرسیارکردن دەربارەی کار، لە کورمانجیدا بڵێ Karê te çi ye. هەمان شێوەی پرسیاری ناوی هەیە، بەڵام kar (کار) لە جێی nav دادەنرێت. لە سۆرانیدا پرسیارەکە دەبێتە کارت چییە.
| کورمانجی | سۆرانی | واتا |
|---|---|---|
| Ez mamoste me | مامۆستام | مامۆستام |
| Ez doktor im | پزیشکم | پزیشکم، دکتۆرم |
| Ez xwendekar im | قوتابیم | قوتابیم، خوێندکارم |
| Ez li bajêr dixebitim | لە شار کار دەکەم | لە شار کار دەکەم |
لە سۆرانیدا ئەم جۆرە ڕستەیە تەنها یەک وشەیە: ناوی کارەکە لەگەڵ «ـم»ی کەسی یەکەم، وەک مامۆستام.
لە کورمانجیدا «من …م» و «تۆ …یت» هەمان یاسای کۆنسۆنانت و بزوێنی «ـە» پەیڕەو دەکەن. دوای کۆنسۆنانت: im، î، e. دوای بزوێن: me، yî، ye. بۆیە دەڵێیت Ez doktor im بەڵام Ez mamoste me، و بۆیە Tu ji ku derê yî? بە yî کۆتایی دێت.
خۆشحاڵم بە ناسینت
Kêfxweş bûm خۆشحاڵم خۆشحاڵم بە ناسینت
دەستەواژە کورمانجییەکە kêfxweş (دڵخۆش، خۆشحاڵ) لەگەڵ bûm پێکەوە دەبەستێت، کە شێوەیەکی ڕابردووی کاری «بوون»ـە. بە نزیکی دەڵێت «خۆشحاڵ بووم». بەراوردی بکە لەگەڵ Ez kêfxweş im، واتە «خۆشحاڵم».
لە سۆرانیدا خۆشحاڵم لێرەدا بە واتای «خۆشحاڵم بە ناسینت» دێت. سۆرانی هەمان وشە بۆ «دڵخۆشم»یش بەکاردەهێنێت، بۆیە بە ئاسانی لە یاد دەمێنێت.
هەمووی پێکەوە
ئەمە خۆناساندنێکی کورتە لە سەرەتاوە تا کۆتایی. ناو، شار و تەمەنەکە بگۆڕە بە هی خۆت.
| کورمانجی | سۆرانی | واتا |
|---|---|---|
| Silav! | سڵاو! | سڵاو! |
| Navê min Aram e | ناوم ئارامە | ناوم ئارامە |
| Ez ji Amedê me | من خەڵکی ئامەدم | خەڵکی ئامەدم |
| Ez bîst salî me | من بیست ساڵانم | تەمەنم بیست ساڵە |
| Ez xwendekar im | قوتابیم | قوتابیم |
| Navê te çi ye? | ناوت چییە؟ | ناوت چییە؟ |
| Kêfxweş bûm | خۆشحاڵم | خۆشحاڵم بە ناسینت |
ناساندنی کەسێکی تر هەر بە هەمان شێوەیە. Ev dayika min e واتە «ئەمە دایکی منە». لە سۆرانیدا دەڵێیت ئەمە دایکمە.
ئەگەر تازە دەست پێ دەکەیت، سەرەتا لە سڵاو بە کورمانجی و سۆرانی سڵاوکردنەکان فێربە. لە ئەپی ZimanGo، وانەکانی «دەربارەی من» و «کار و خوێندن» هەنگاو بە هەنگاو ئەم ڕستانە فێر دەکەن، و دەتوانیت بە دەنگی بەرز بیانڵێیت و لەگەڵ ناسینەوەی دەنگی کوردیی تایبەتی ZimanGo ڕاهێنانیان لەسەر بکەیت.
پرسیارەکانی خەڵک
«ناوم …ە» بە کورمانجی چۆن دەڵێن؟
لە کورمانجیدا بڵێ Navê min، پاشان ناوەکەت، پاشان e یان ye: Navê min Aram e. لە سۆرانیدا بڵێ ناوم ئارامە.
«ناوت چییە؟» بە کورمانجی چۆن دەپرسن؟
لە کورمانجیدا بپرسە Navê te çi ye? لە سۆرانیدا بپرسە ناوت چییە؟ (nawt çîye).
دوای ناوەکەم e بڵێم یان ye؟
ئەگەر ناوەکەت بە کۆنسۆنانت کۆتایی دێت بڵێ e، و ئەگەر بە بزوێن (a, e, ê, i, î, o, u, û) کۆتایی دێت بڵێ ye. Aram بە m کۆتایی دێت، بۆیە دەبێتە Navê min Aram e.
«خۆشحاڵم بە ناسینت» بە کورمانجی چۆن دەڵێن؟
لە کورمانجیدا بڵێ Kêfxweş bûm. لە سۆرانیدا بڵێ خۆشحاڵم.
