چۆنی بە کورمانجی: Tu çawa yî? و چۆن وەڵام بدەیتەوە

دوای سڵاو، پرسیاری دواتر دێت: چۆنی؟ کورمانجی (کوردیی باکوور، بەزۆری بە پیتی لاتینی دەنووسرێت) دەپرسێت Tu çawa yî? سۆرانی (کوردیی ناوەند، بەزۆری بە خەتێکی لەسەر بنەمای عەرەبی دەنووسرێت) دەپرسێت چۆنی؟ لە خوارەوە پرسیارەکە، چەند شێوەیەکی ڕۆژانەی تری، وەڵامەکان و گفتوگۆیەکی کورت دەبینیت. هەموو دێڕە کوردییەکان لە وانەکانی ZimanGo وەرگیراون.

سڵاوکردنی کورمانجی بۆت نوێیە؟ سەرەتا سڵاو بە کورمانجی و سۆرانی بخوێنەرەوە، پاشان بگەڕێوە ئێرە.

چۆن بپرسیت «چۆنی؟»

Tu çawa yî? چۆنی؟ çonî چۆنی؟

لە کورمانجیدا tu واتە «تۆ» کاتێک قسە لەگەڵ یەک کەس دەکەیت، çawa واتە «چۆن» و yî واتە «ـیت». کەواتە Tu çawa yî? وشە بە وشە دەبێتە «تۆ + چۆن + ـیت؟». لە هەندێک ناوچەدا çawan لە جیاتی çawa دەبیستیت.

سۆرانی هەمان شت بە یەک وشە دەڵێت. چۆن وشەی پرسیارەکەیە، و کۆتاییەکەی چۆنی؟ واتای «تۆ ... ـیت» زیاد دەکات. خەڵک زۆرجار ئەم وشەیە بە پیتی لاتینی وەک choni دەنووسن.

هەروەها شێوەیەکی درێژتری سۆرانی دەبینیت کە بە «ت» کۆتایی دێت: چۆنیت؟ çonît. هەردوو شێوەکە ڕاستن. ئەگەر وشەی «تۆ» بخەیتە پێشی، پرسیارەکە دەبێتە تۆ چۆنیت؟

ڕێگاکانی تری پرسیارکردن

کاتێک پرسیارە سەرەکییەکەت زانی، ئەم شێوانە گفتوگۆکە بەردەوام ڕادەگرن. کوردی دەتوانێت وشەی «تۆ» لاببات، چونکە کۆتایی وشەکە خۆی پیشان دەدات مەبەست کێیە.

لەم دوو پرسیارەدا کورمانجی îro (ئەمڕۆ) دەخاتە دوای tu. سۆرانی ئەمڕۆ دەخاتە سەرەتای ڕستەکە.

چۆن وەڵام بدەیتەوە

وەڵامی ڕۆژانە کورت و دۆستانەیە:

Ez baş im باشم başim باشم

Ez واتە «من»، baş واتە «باش» و im واتە «ـم». سوپاسێکیشی بخەرە پاڵ و گەرمتر دەردەکەویت. ئەمانە وەڵامی زیاترن بۆ جۆرەها ڕۆژ:

لە کورمانجیدا Gelek واتە «زۆر». سۆرانی لە هەمان شوێندا زۆر بەکاردەهێنێت. سۆرانی ڕێگایەکی دووەمیشی هەیە بۆ وتنی «خۆشحاڵم»: دڵخۆشم.

دەتەوێت بە یەک وشە باری دڵت باس بکەیت؟ ئەم وشانەی هەست هەمیشە دووبارە دەبنەوە:

بۆچی سۆرانی هەمووی دەخاتە یەک وشەوە

گەورەترین جیاوازی نێوان هەردوو زاراوە لێرەدا شوێنی کاری «بوون»ـە، وەک «ـم» لە باشم و «ـیت» لە چۆنیت. کورمانجی وەک وشەیەکی بچووکی جیا لە دوای وشە وەسفکەرەکە دەینووسێت. سۆرانی دەیلکێنێت بە کۆتایی وشەکەوە.

سەیری ستوونی سۆرانی بکە و کۆتاییەکان دیار دەکەون: «ـم» (-m) بۆ «من»ـە، و «ـی» یان «ـیت» (-î یان -ît) بۆ «تۆ». «ـە»ی کۆتایی (-e) بۆ کەسی سێیەمە، وەک لە کارت چۆنە؟ بۆیە یەک وشەی سۆرانی، باشم، لە کورمانجیدا سێ وشەیە.

کورمانجی یاسایەکی بچووکی خۆی هەیە. دوای کۆنسۆنانتێک، «ـم» دەبێتە im و «ـیت» دەبێتە î. دوای بزوێنێک دەبنە me و yî. لەبەر ئەوەی çawa بە بزوێن کۆتایی دێت، پرسیارەکە yî بەکاردەهێنێت.

Ez baş im (باشم) لەگەڵ Ez birçî me (برسیمە) بەراورد بکە. بە هەمان شێوە، tu xemgîn î (خەمباریت) بە î کۆتایی دێت. هەمان یاسا بۆ وشەکانی تری هەستیش کار دەکات، بۆیە westiyayî (ماندوو)، کە بە بزوێن کۆتایی دێت، me وەردەگرێت. زیاتر لە بنەماکانی ڕێزمانی کوردی و کورمانجی بەرامبەر بە سۆرانی بخوێنەرەوە.

پرسیارەکە بگەڕێنەرەوە

ئاسانترین ڕێگا بۆ گەڕاندنەوەی پرسیارەکە ئەوەیە کە سەرەتا وەڵام بدەیتەوە و پاشان هەمان پرسیار بکەیتەوە. لە کورمانجیدا بڵێ Ez baş im, te spas و پاشان بپرسە Tu çawa yî?

لە سۆرانیدا بە باشم، سوپاس وەڵام بدەرەوە. پاشان بە چۆنی؟ پرسیارەکە بگەڕێنەرەوە.

گفتوگۆیەکی کورت

ئەمە ئەو شێوەیەیە کە پارچەکان پێکەوە دەگونجێن کاتێک دوو هاوڕێ یەکتر دەبینن. A یەکەم جار دەپرسێت، B وەڵام دەداتەوە و پرسیارەکە دەگەڕێنێتەوە.

هەر وەڵامێک لە خشتەکانی سەرەوە دابنێ و هەر جارە گفتوگۆیەکی نوێت دەبێت. هەنگاوی داهاتوو ناساندنی خۆتە: سەیری «ناوم …ە» بە کورمانجی بکە.

ZimanGo هەم کورمانجی و هەم سۆرانی فێر دەکات، و دەتوانیت ئەم دێڕانە بە دەنگی بەرز بڵێیت و لەگەڵ ناسینەوەی دەنگی کوردیی تایبەتی خۆمان ڕاهێنانیان لەسەر بکەیت.