کیبۆردی کوردی: نووسینی پیتە کوردییەکان لە مۆبایل و کۆمپیوتەر

کورمانجی (کوردیی باکوور) 26 پیتەکەی ئەلفوبێی ئینگلیزی بەکار دەهێنێت لەگەڵ پێنج پیتی تر: ç, ê, î, ş و û. سۆرانی (کوردیی ناوەند) ئەلفوبێی تایبەتی خۆی هەیە کە لەسەر بنەمای خەتی عەرەبییە. کیبۆردێکی ئینگلیزیی ئاسایی هیچ کامیان ناگرێتەوە، بەڵام هەر مۆبایل یان کۆمپیوتەرێکی نوێ دەتوانرێت ڕێک بخرێت بۆ ئەوەی هەردووکیانی پێ بنووسیت.

ئەم ڕێنماییە خێراترین ڕێگا لەسەر iPhone، Android، Windows و Mac پیشان دەدات، تەنها بەو هەڵبژاردنانەی کە لە ناو ئامێرەکەدا هەن. دڵنیا نیت بە کام زاراوە دەنووسیت؟ سەرەتا کورمانجی بەرامبەر بە سۆرانی بخوێنەرەوە.

پێنج پیتە زیادەکەی کورمانجی

پیتە زیادەکان دوو یاسای سادە پەیڕەو دەکەن. ئەو قولاپەی ژێر ç و ş دەنگی «چ» و «ش» دەدات. ئەو کڵاوەی سەر ê، î و û بزوێنێکی درێژ نیشان دەدات. هەر پیتێک شێوەی گەورەشی هەیە: Ç, Ê, Î, Ş و Û.

کاتێک کیبۆردەکەت ئامادە بوو، بەم وشە ڕۆژانانە تاقی بکەرەوە، بۆ هەر پیتێک یەک وشە.

بۆ ئەوەی هەر پێنجیان پێکەوە تاقی بکەیتەوە، ئەم ڕستەیە لە وانەکانمانەوە بنووسە: Nûjenî pêşveçûnê pêk tîne (داهێنان پێشکەوتن بەدی دەهێنێت). بۆ ئەوەی بزانیت هەر پیتێک چۆن دەخوێنرێتەوە، سەیری ڕێنماییەکەمان دەربارەی ئەلفوبێی کوردی بکە.

لەسەر iPhone

ئەگەر تەنها جاربەجار پێویستت بە ê یان ş بێت، کیبۆردی نوێت ناوێت. لەسەر کیبۆردی ئینگلیزی پەنجەت لەسەر پیتێک ڕابگرە، بیخزێنە بۆ سەر شێوە نیشانەدارەکەی و بەری بدە. c ڕابگرە بۆ ç، e بۆ ê، i بۆ î، s بۆ ş و u بۆ û.

لە کیبۆردی هەندێک زمانی تردا، بۆ نموونە ئەڵمانی، ş لەو لیستەدا نییە، و لە وەشانە کۆنەکانی iOS یشدا نییە. ئەگەر زۆرجار کوردی دەنووسیت، کیبۆردێکی کوردی زیاد بکە. iPhone کیبۆردێکی بە پیتی لاتینی بۆ کورمانجی و یەکێکی بە خەتی عەرەبی بۆ سۆرانی هەیە.

1. Settings بکەرەوە، دەست لە General بدە، پاشان لە Keyboard.
2. دەست لە Keyboards بدە، پاشان لە Add New Keyboard.
3. Kurdish لە لیستەکەدا بدۆزەرەوە و کیبۆردی لاتینی بۆ کورمانجی یان کیبۆردی خەتی عەرەبی بۆ سۆرانی هەڵبژێرە.

لە کاتی نووسیندا، پەنجەت لەسەر دوگمەی گۆی زەوی ڕابگرە بۆ ئەوەی لە نێوان کیبۆردەکانتدا بگۆڕیت.

لەسەر Android

کیبۆردەکانی Android بە هەمان شێوە کار دەکەن: پەنجەت لەسەر پیتێک ڕابگرە بۆ بینینی شێوە نیشانەدارەکانی، پاشان بیخزێنە بۆ ئەوەی پێویستتە. ئەو پیتانەی دەردەکەون پشت بە کیبۆردەکەت دەبەستن، بۆیە ئەگەر یەکێک لە پێنج پیتەکە نەبوو، کوردی وەک زمانێکی کیبۆرد زیاد بکە.

1. Settings بکەرەوە و دەست لە System بدە، پاشان Keyboard، پاشان On-screen keyboard.
2. ئەو کیبۆردەی بەکاری دەهێنیت هەڵبژێرە، دەست لە Languages بدە و زمانێک زیاد بکە.
3. بۆ کورمانجی کوردی بە پیتی لاتینی هەڵبژێرە، یان بۆ سۆرانی کوردی بە خەتی عەرەبی. لەوانەیە وەشانی خەتی عەرەبی بەپێی وڵات ناوی هاتبێت، وەک عێراق یان ئێران.

ناوی لیستەکان لە کۆمپانیایەکی دروستکەری مۆبایلەوە بۆ یەکێکی تر کەمێک جیاوازن، و زۆر کیبۆرد دوگمەیەکی ڕێکخستنیان لە سەرووی پیتەکانەوە هەیە کە دەتبات بۆ هەمان پەڕەی Languages. بۆ گۆڕین لە کاتی نووسیندا، پەنجەت لەسەر دوگمەی بۆشایی ڕابگرە یان دەست لە دوگمەی گۆی زەوی بدە.

لەسەر Windows

Windows لە Windows 8 بەدواوە کیبۆردێکی سۆرانیی تێدایە بە ناوی Central Kurdish. هیچ ڕیزبەندییەکی کیبۆردی تایبەت بە کورمانجیی نییە، بەڵام دوو ڕیزبەندی کە لەگەڵ Windows دێن هەر پێنج پیتەکە دەگرنەوە.

سۆرانی: Central Kurdish

1. Settings بکەرەوە، پاشان Time & language، پاشان Language & region.
2. Add a language هەڵبژێرە، Central Kurdish بنووسە، هەڵیبژێرە و کلیک لە Next بکە، پاشان لە Install. ئەگەر تەنها کیبۆردەکەت دەوێت، هەڵبژاردنی زمانی ڕووکار چالاک مەکە.
3. دوگمەی Windows و دوگمەی بۆشایی پێکەوە دابگرە بۆ گۆڕین لە نێوان کیبۆردەکاندا.

کورمانجی: Turkish Q یان United States-International

بۆ زیادکردنی هەر یەکێک لەم ڕیزبەندییانە، Language & region بکەرەوە، کلیک لە سێ خاڵەکەی تەنیشت زمانەکەت بکە، Language options هەڵبژێرە، پاشان Add a keyboard.

Turkish Q بۆ هەر کەسێک گونجاوە کە پێشتر تورکی دەنووسێت. دوگمەی تایبەتی بۆ ç و ş هەیە. بۆ ê، î یان û، دوگمەکانی Shift و 3 پێکەوە دابگرە، بەریان بدە، پاشان e، i یان u بنووسە.

United States-International ڕیزبەندیی ئینگلیزی وەک خۆی دەهێڵێتەوە. ^ بنووسە (Shift و 6)، پاشان e، i یان u، بۆ ئەوەی ê، î یان û بەدەست بهێنیت. ئاپۆسترۆف بنووسە، پاشان c، بۆ ئەوەی ç بەدەست بهێنیت. ئەم ڕیزبەندییە ş ی تێدا نییە، بۆیە ئەو یەک پیتە لە کۆتایی ئەم ڕێنماییەوە کۆپی بکە. کاریگەرییەکی لاوەکیی هەیە: دوگمەکانی ئاپۆسترۆف و نیشانەی وتە ئێستا چاوەڕێی دوگمەی دواتر دەکەن، بۆیە دوای ئەوان دوگمەی بۆشایی دابگرە بۆ ئەوەی بە تەنها بنووسرێن.

Windows پانێڵێکی هێماکانیشی هەیە. دوگمەی Windows و دوگمەی خاڵ پێکەوە دابگرە، پاشان Symbols هەڵبژێرە بۆ ئەوەی پیتە نیشانەدارەکان ببینیت.

لەسەر Mac

لەسەر Mac، دوگمەی پیتێک دابگرە و ڕایبگرە بۆ کردنەوەی لیستی نیشانەکان، هەر وەک لەسەر iPhone. c، e، i، s یان u ڕابگرە، پاشان کلیک لەو پیتە بکە کە دەتەوێت یان ئەو ژمارەیە دابگرە کە لە ژێریدا نووسراوە. لەگەڵ ڕیزبەندیی ئینگلیزی لەسەر وەشانێکی نوێی macOS، لیستی s پیتی ş ی تێدایە.

بۆ نووسینی بەردەوام، ڕیزبەندییەکی کوردی زیاد بکە. وەشانە ئێستاییەکانی macOS ڕیزبەندیی Kurmanji Kurdish بۆ کورمانجی و Sorani Kurdish بۆ سۆرانییان تێدایە.

1. کلیک لە لیستی لۆگۆکە بکە لە گۆشەی سەرەوەی لای چەپی شاشەکە، System Settings هەڵبژێرە، پاشان کلیک لە Keyboard بکە.
2. لە ژێر Text Input کلیک لە Edit بکە، پاشان کلیک لە دوگمەی + بکە.
3. بەدوای Kurdish دا بگەڕێ، Kurmanji Kurdish یان Sorani Kurdish هەڵبژێرە، پاشان کلیک لە Add بکە.

لە لیستی Input لە شریتی سەرەوەی شاشەدا ڕیزبەندییەکان بگۆڕە، یان Control و دوگمەی بۆشایی پێکەوە دابگرە. لەسەر Kurmanji Kurdish، پێنج پیتەکە دوگمەی تایبەتی خۆیان هەیە، زۆر وەک کیبۆردێکی تورکی: ş و î لەسەر ئەو دوو دوگمەیەی لای ڕاستی L، ê و û لەسەر ئەو دوو دوگمەیەی لای ڕاستی P، و ç لەسەر دوگمەی خاڵ (خاڵەکە یەک دوگمە بەرەو ڕاست دەچێت). بۆ بینینی هەموو دوگمەکان، Show Keyboard Viewer لە لیستی Input هەڵبژێرە.

دەتەوێت ڕیزبەندیی ئینگلیزی بهێڵیتەوە؟ لەجیاتی ئەوە ABC – Extended زیاد بکە. لەوێدا Option و 6، پاشان e، i یان u، دەبنە ê، î یان û. Option و c، پاشان c یان s، دەبنە ç یان ş.

نووسینی پیتە سۆرانییەکان

بۆ سۆرانی هەمیشە کیبۆردێکی کوردی هەڵبژێرە، نەک کیبۆردی عەرەبی یان فارسی. ئەو کیبۆردانە چەند پیتێکی سۆرانییان تێدا نییە، لەوانە ڕ و ڵ. کیبۆردە عەرەبییەکان هەروەها ک و ی ی تایبەتی خۆیان دەنووسن، کە وەک پیتە سۆرانییەکان دەردەکەون بەڵام پیتی جیاوازن، بۆیە لەوانەیە وشەیەک کە بەوان نووسرابێت لە گەڕاندا نەدۆزرێتەوە.

لەسەر Mac و Windows، ڕیزبەندییە کوردییەکان فۆنەتیکین و پیتە لاتینییەکانی کورمانجی پەیڕەو دەکەن. دوگمەی k پیتی ک ی سۆرانی دەنووسێت، دوگمەی o پیتی ۆ دەنووسێت، و c، j و x هەمان ئەو دەنگانە دەدەن کە لە کورمانجیدا هەیانە. ئەمانە ئەو پیتانەن کە خەڵک زیاتر بەدوایاندا دەگەڕێن:

لەسەر iPhone و Android، کیبۆردی سۆرانی ئەم پیتانەی لەسەر شاشە هەیە، یان لەسەر دوگمەی تایبەتی خۆیان یان لەو لیستەی کە بە ڕاگرتنی پەنجە لەسەر پیتێکی نزیک لێیان دەردەکەوێت، بۆیە پێویست ناکات هیچ شتێک لەبەر بکەیت. سۆرانی لە ڕاستەوە بۆ چەپ دەنووسرێت، و کیبۆردەکە ئەمە بۆ تۆ ڕێک دەخات. ژمارە و وشە لاتینییەکان لە ناو ڕستەیەکی سۆرانیدا هەر لە چەپەوە بۆ ڕاست دەنووسرێن.

کۆپی و پەیست، کاتێک هیچ ڕێگایەکی تر کار ناکات

لەسەر کۆمپیوتەرێکی هاوبەش یان ئامێرێک کە ناتوانیت ڕێکخستنەکانی بگۆڕیت، ئەو پیتەی پێویستتە لێرەوە کۆپی بکە و پەیستی بکە.

ç ê î ş û · Ç Ê Î Ş Û

لەسەر مۆبایل، پەنجەت لەسەر پیتێک ڕابگرە بۆ ئەوەی هەڵیبژێریت، پاشان دەست لە Copy بدە. لەسەر کۆمپیوتەر، هەڵیبژێرە و لەسەر Windows دوگمەکانی Ctrl و C یان لەسەر Mac دوگمەکانی Command و C دابگرە، پاشان بە Ctrl و V یان Command و V پەیستی بکە.

وشە کوردییەکان بۆ ئامێرەکانت

کاتێک کیبۆردەکەت ئامادە بوو، بە ڕێنماییەکەمان دەربارەی دەستەواژە سەرەتاییەکانی کوردی بەکاری بهێنە. لە ZimanGo، هەردوو کۆرسەکە بە ئاستی ئەلفوبێ دەست پێ دەکەن، بە پیتی لاتینی بۆ کورمانجی و بە پیتی لەسەر بنەمای عەرەبی بۆ سۆرانی، و ڕاهێنانەکانی نووسین یارمەتیت دەدەن ڕاهێنانیان لەسەر بکەیت.