خواردنی کوردی: خواردنە ناسراوەکان و وشەکانی داواکردنیان

خواردنی کوردی لە بنەڕەتدا چێشتی ماڵەوەیە: مەنجەڵی سەوزەی پڕکراو، برنج لەگەڵ شلەیەکی لەسەرخۆ لێنراو، نانی تەنکی گەرم، ماستی سارد و چایەکی ڕەشی شیرینی زۆر. ئەم ڕێنماییە ناسراوترین خواردنەکانی ناوچە کوردییەکان دەناسێنێت و ئەو وشانەت پێ دەدات کە بۆ داواکردنیان بە کورمانجی (کوردیی باکوور) پێویستن، لە تەنیشت شێوە سۆرانییەکانیان (کوردیی ناوەند). هەموو دەستەواژە کوردییەکانی خوارەوە لە وانەکانی ZimanGo وەرگیراون.

خواردنی کوردی چۆنە

چێشتلێنانی کوردی زۆر شتی لەگەڵ دراوسێکانیدا هاوبەشە. زۆرێک لە خواردنەکان لە چێشتی ئەرمەنی، ئاشووری، عەرەبی، فارسی و تورکیشدا ناسراون، زۆرجار بە ناوێکی نزیک. هەر ناوچەیەک، و هەر خێزانێک، شێوازی خۆی هەیە بۆ دروستکردنیان.

زۆر لە کوردان لە ڕابردوودا ئاژەڵدار بوون، و گۆشتی بەرخ و مریشک بۆ چەندین سەدە گۆشتە سەرەکییەکان بوون. برنج، ساوەر (گەنمی وردکراو)، سەوزە، گیای بۆنخۆشی تازە و بەرهەمی شیر ئەوەی دیکەی سفرەکە پڕ دەکەنەوە.

بە کورمانجی خواردن دەبێتە xwarin. لە سۆرانیدا دەڵێین خواردن. لە لیستەکانی وشەی خوارەوەدا دووبارە هەردووکیان دەبینیتەوە.

دۆڵمە و یاپراخ

دۆڵمە یەکێکە لە باوترین خواردنەکانی سەر سفرەی کوردی. سەوزە یان گەڵا بە برنج، گۆشتی هاڕاو، گیای بۆنخۆش و بەهارات پڕ دەکرێن، پاشان پێکەوە لە مەنجەڵێکدا لێدەنرێن. پیاز، بیبەر، باینجان، تەماتە و گەڵای مێو هەموویان هەڵبژاردەی خۆشەویستن.

وشەی دۆڵمە (dolma) لە تورکییەوە هاتووە و واتە «پڕکراو». گەڵای مێوی پڕکراو هەروەها پێی دەڵێن ئیپراخ (îprax) یان یاپراخ (yaprax)؛ یاپراخ لە وشەی تورکیی «گەڵا»وە هاتووە. هەروەها لەوانەیە ناوی سارمە (sarme) ببیستیت.

وشەکانی پیاز، تەماتە و سیر لە لیستەکانی وشەی خوارتردا دەدۆزیتەوە.

کوتلک، کوببە و کفتە

کوتلک (kutilk) پارچەی بچووکی هەویری ساوەرن کە بە دەوری گۆشتی هاڕاوی بەهاراتداردا پێچراون. هەر یەکێکیان بە دەست شێوەی پێ دەدرێت. سوور دەکرێنەوە، یان دەکوڵێنرێن و بە تەنها یان لە ناو شۆربا یان شلەدا پێشکەش دەکرێن.

لە سەرانسەری عێراقدا، ناوچە کوردییەکانیشەوە، خواردنێکی هاوشێوە بە کوببە ناسراوە (بە لاتینی kubba یان kube دەنووسرێت). هەندێک چێشتلێنەر توێکڵەکەی لە جیاتی ساوەر بە برنج دروست دەکەن.

کفتە (kifte) تۆپەڵە گۆشتی بەهاراتدار یان پارچەی بچووکی پانکراوەی گۆشتی هاڕاوە. ناوەکە لەگەڵ وشەی تورکیی köfte و وشەی ئینگلیزیی kofta خزمن، و هەموویان دەگەڕێنەوە بۆ وشەیەکی فارسی بە واتای «گۆشتی کوتراو».

برنج، نان و نانی بەیانی

برنج لە زۆر ماڵی کوردیدا خواردنێکی بنەڕەتییە. زۆرجار لەگەڵ شلەی گۆشت یان سەوزە دێت، زۆرجار بە سۆسی تەماتە، و پڵاوی ساوەریش جێگرەوەیەکی باوە. بە کورمانجی برنج دەبێتە birinc.

نان بەشێکە لە زۆربەی ژەمەکان. نانی تەنک لەسەر sêl دەبرژێت، کە تەختە ئاسنێکە لەسەر ئاگر دادەنرێت، یان بە دیواری ناوەوەی گەرمی تەنوور (tenûr) دەدرێت، کە فڕنێکی قوڕینە. نانی ئەستوورتریش باوە.

Nan /nan/ نان nan نان

وشەی nan واتە نان، و دەکرێت بە واتای خواردن بە گشتیش بێت. سۆرانی ئەمە بە جوانی پیشان دەدات: وشەکەی بۆ ژەمی بەیانی، نانی بەیانی، ڕاستەوخۆ لە «نان» و «بەیانی» پێک هاتووە. کورمانجی دەڵێت taştê.

نانی بەیانییەکی سادە زۆرجار نانە لەگەڵ ماست یان پەنیر، و چای ڕەش.

ماست، دۆ و چا

ماست بە کورمانجی دەبێتە mast. لە سۆرانیدا دەڵێین ماست. لە زۆر ژەمدا دەردەکەوێت: وەک خواردنی لاوەکی، لە ناو سۆس و شۆربادا، و وەک خواردنەوە.

ئەو خواردنەوەیە بە کورمانجی dew و بە سۆرانی دۆیە: ماستی تێکەڵ بە ئاو و کەمێک خوێ، هەندێک جار لەگەڵ پونگ. هەروەها لەوانەیە ناوی ماستاو بۆ خواردنەوەیەکی هاوشێوە ببیستیت، کە زۆرجار لەگەڵ ژەمەکان پێشکەش دەکرێت.

دواتر چا دێت. ڕەشە، زۆرجار شیرینە، و خەڵک بە درێژایی ڕۆژ و لە نزیکەی هەموو بۆنەیەکدا دەیخۆنەوە.

Çay /tʃaj/ چا ça چا

ئەگەر قاوەت پێ باشترە، بە کورمانجی داوای qehwe بکە. لە سۆرانیدا دەڵێین قاوە.

وشەکانی خواردن بە کورمانجی و سۆرانی

ئەم وشانە لە وانە سەرەتاییەکانی «خواردن و خواردنەوە» وەرگیراون، لەگەڵ چەند وشەیەک لە وانەی چێشتخانە. بە گرووپی بچووک فێریان ببە و هەر یەکێکیان بە دەنگی بەرز بڵێ.

نان، ئاو و چا

سەوزە و میوە

لە دەوری سفرە

داواکردن، پارەدان و سوپاسکردن

کاتێک برسیت

Ez birçî me /ɛz biɾˈtʃi mɛ/ برسیمە birsîme برسیمە

سۆرانی «برسیمە» لە یەک وشەدا کۆ دەکاتەوە. کورمانجی سێ وشە بەکاردەهێنێت، هەروەک Ez baş im (باشم).

بۆ داواکردنی شتێک بە کورمانجی، Ez dixwazim (دەمەوێت) بەکاربهێنە و ji kerema xwe (تکایە) لە کۆتاییدا زیاد بکە. لە سۆرانیدا تکایە زۆرجار لە سەرەتادا دێت، بەڵام دەکرێت لە کۆتاییشدا بێت. جیاوازیی زیاتری لەم جۆرە لە وتاری کورمانجی بەرامبەر بە سۆرانی بخوێنەرەوە.

پارەدانی حساب

Hesab ji kerema xwe حسابەکە تکایە hisabeke tikaye حسابەکە تکایە

نرخەکان بە ژمارە دەگوترێن، بۆیە ژمارە کوردییەکان هەنگاوێکی باشی دواترن. بۆ وشەی ڕێزداری زیاتر، سوپاس بە کورمانجی و سۆرانی ببینە.

ZimanGo ئەم وشانە بە وانەی کورت فێر دەکات، لەگەڵ دەنگ لە دەنگە کوردییەکانی گۆڕینی دەق بۆ دەنگی تایبەتی خۆی، و دەتوانیت بە ناسینەوەی دەنگی کوردیی خۆی ڕاهێنان لەسەر وتنیان بە دەنگی بەرز بکەیت. بۆ ڕستەی ڕۆژانەی زیاتر، بە دەستەواژە سەرەتاییە کوردییەکان بەردەوام بە.